Sạc nhanh khá tiện nhưng liệu nó có an toàn?
Mỗi năm, những mẫu điện thoại mới nhất lại xuất hiện với những bước tiến đáng kinh ngạc trong công nghệ sạc nhanh. Nơi mà bộ sạc 30W từng khiến mình cảm thấy cực kỳ nhanh, thì giờ đây nó đã trở thành tốc độ sạc khá phổ thông, được thay thế bằng những con số chóng mặt trên 100W trên những chiếc điện thoại nhanh nhất. Mình nhớ một chiếc điện thoại cách đây vài năm thực sự đã hỗ trợ sạc 150W, có thể sạc điện thoại lên 50% chỉ trong năm phút. Bộ sạc 40W của iPhone 17 Pro Max có thể đạt 50% pin trong 20 phút.
Tại sao dung lượng pin của điện thoại giảm dần theo thời gian?
Bạn có bao giờ thắc mắc điện thoại thực sự sạc như thế nào không? Pin lithium-ion (loại pin được sử dụng trong cả iPhone và Android) có hai lớp—lithium cobalt oxide và graphite. Khi các ion lithium di chuyển từ lớp graphite sang lớp lithium cobalt qua dung dịch điện phân, các electron được giải phóng. Khi bạn sạc pin, các ion di chuyển ngược lại theo hướng khác và được lưu trữ để giải phóng sau này, khi bạn bật và sử dụng thiết bị.
Sự giải phóng năng lượng đó tạo ra nhiệt mà bạn có thể cảm thấy tỏa ra từ mặt sau điện thoại sau một thời gian sạc dài hoặc sử dụng nhiều. Và, đúng vậy, nhiệt lượng đó có thể làm hỏng pin về lâu dài. Tuy nhiên, mình nghĩ cần nhấn mạnh rằng pin lithium-ion đã trở nên nhỏ hơn và hiệu quả hơn qua các năm. Chúng có thể xử lý nhiều chu kỳ sạc hơn từ cạn kiệt, đến đầy, và lại xuống trước khi bắt đầu mất dung lượng.
Qua mỗi chu kỳ sạc, pin điện thoại của bạn sẽ xuống cấp một cách tự nhiên. Một trong những nguyên nhân là dung dịch điện phân bên trong pin. Theo thời gian, các muối trong dung dịch có thể kết tinh, tạo thành chất rắn ngăn cản sự di chuyển của các ion qua dung dịch. Nếu ít ion đi qua hơn, ít electron được giải phóng hơn, và pin không thể cung cấp nhiều năng lượng như lúc mới.
Cuối cùng, quá trình này là không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, sự kết tinh này có thể diễn ra nhanh hơn nếu điện thoại của bạn tiếp xúc với nhiệt độ quá cao, chẳng hạn như khi bạn truyền một lượng lớn năng lượng vào pin cùng lúc với bộ sạc nhanh. Bên trong một tế bào lithium-ion là một sự cân bằng tinh tế có thể bị phá vỡ nếu bạn đưa vào pin nhiều năng lượng hơn mức nó được thiết kế để tiếp nhận, vì điều này loại bỏ quá nhiều ion lithium khỏi cấu trúc bên trong của pin, làm thay đổi vĩnh viễn nó. Và một khi lượng lithium đó đã mất đi, bạn thực sự không thể đưa nó trở lại.
Cách điện thoại giảm thiệt hại cho pin
Trong những ngày đầu của sạc nhanh, pin thường trở nên rất nóng khi sạc với tốc độ cao. Các điện thoại khi đó không được thiết kế để thoát nhiệt dư thừa từ pin một cách hiệu quả, vì vậy chúng dễ bị quá nhiệt hơn. Nhưng bạn biết không? Điện thoại hiện nay đã được cải thiện rất nhiều về khả năng tản nhiệt và không còn gặp vấn đề này nữa. Cụ thể, điện thoại ngày nay được trang bị các tấm chắn nhiệt, lớp tản nhiệt, và thậm chí cả ống dẫn nhiệt để đưa nhiệt ra xa khỏi pin. Mình thậm chí còn thấy một số điện thoại chơi game được tích hợp cả quạt làm mát.
Thêm vào đó, điện thoại ngày nay được trang bị các tính năng quản lý luồng điện năng đi vào pin trong quá trình sạc. Điện thoại của bạn sẽ ngừng nhận điện khi pin đã đầy, dù vẫn còn cắm sạc, đó là lý do mình không lo lắng về việc điện thoại bốc cháy khi sạc qua đêm. Các tính năng sạc thích ứng cũng giúp tối ưu hóa mọi thứ bằng cách "học" thói quen của bạn, từ đó điện thoại sẽ trì hoãn việc sạc lên 100% cho đến khi gần với thời điểm bạn thực sự cần sử dụng. Sạc đa giai đoạn có nghĩa là nhiều điện năng hơn được đưa vào pin lúc đầu, nhưng sẽ giảm dần khi pin tiến gần đến 100%, vì vậy bạn không phải nhận mức công suất 80W trong suốt thời gian sạc.
Các nhà sản xuất cũng không ngừng phát triển các giao thức sạc mới và thiết kế pin cải tiến để nạp nhiều năng lượng hơn cho pin điện thoại trong thời gian ngắn hơn. Trong những năm gần đây, Apple đã bổ sung một loạt cài đặt hiệu suất pin, còn Google đang giới thiệu Trợ lý sức khỏe cho pin trên dòng điện thoại Pixel, có thể tự động điều chỉnh điện áp và tốc độ sạc. Những loại pin, cáp và bộ nguồn tiên tiến hơn cũng giúp kiểm soát nhiệt lượng và giảm thiểu các tác động tiêu cực. Vì vậy, thực sự thì bạn không cần phải lo lắng về việc sử dụng sạc nhanh.
Cách kiểm tra tình trạng pin trên điện thoại
Với iPhone thì bạn có thể tự kiểm tra tình trạng pin hiện tại, bao gồm dung lượng tối đa, khuyến nghị có nên thay pin hay không, số chu kỳ sạc và nhiều thông tin khác trong mục Cài đặt > Pin > Tình trạng pin.
Các mẫu điện thoại đời cũ có ít tùy chọn hơn, nhưng nếu bạn sở hữu iPhone 15 trở lên chạy iOS 17.4, nên kiểm tra chỉ số Số chu kỳ sạc – thông số này giúp theo dõi mức độ sử dụng dung lượng pin. Trên iOS 26, người dùng còn được trải nghiệm trang Cài đặt Pin được thiết kế lại với số liệu thống kê sử dụng pin chi tiết hơn cùng tính năng mới giúp kéo dài tuổi thọ pin.
Người dùng Android có ít lựa chọn hơn. Để xem số chu kỳ sạc, hãy vào Cài đặt > Giới thiệu về điện thoại > Thông tin pin trên Google Pixel 8a và các phiên bản mới hơn. Người dùng Samsung cần sử dụng ứng dụng Samsung Members để xem số chu kỳ sạc và các thông tin sức khỏe pin khác. Nếu thiết bị không tương thích, có thể sử dụng một trong các ứng dụng chẩn đoán của bên thứ ba để tìm thông tin cần thiết.
Vậy, có nên sử dụng sạc nhanh hay không?
Việc sạc nhanh có thể ảnh hưởng xấu đến pin, đặc biệt nếu duy trì ở công suất cao trong thời gian dài. Tuy nhiên, điện thoại hiện đại được trang bị các tính năng quản lý sạc pin để giảm thiểu đáng kể nguy cơ hư hỏng nghiêm trọng.Tuy nhiên, kể cả với tính năng hiện đại thế nào đi nữa thì việc pin bị chai sau một thời gian dài là không thể tránh khỏi và cùng lắm chỉ có thể làm chậm quá trình đó mà thôi.
